Main content

Soorten antipsychotica

Er wordt in de wetenschap onderscheid gemaakt tussen twee typen antipsychotische medicijnen: eerste generatie (klassieke) antipsychotica en tweede generatie (atypische) antipsychotica.

Het grootste verschil tussen deze twee types zit hem in de neurobiologische werkingsmechanismen van de medicatie (de manier waarop ze je hersenen beïnvloeden). Welk middel werkt en voor wie is heel persoonlijk. Je kunt er nooit zeker van zijn welke bijwerkingen van invloed kunnen zijn op jou of hoe de medicatie voor jou gaan werken. Dit kan betekenen dat het eerste middel dat je krijgt aangeboden niet direct goed aansluit bij jou als persoon.

Klassieke antipsychotica

Klassieke ofwel eerste generatie antipsychotica waren de eerste in hun soort die beschikbaar werden gesteld voor gebruik. Ze worden sinds de jaren ‘50 voorgeschreven en waren lange tijd het dominante middel voor de behandeling van psychoses.

Onderstaande medicaties zijn voorbeelden van de meest voorkomende klassieke antipsychotica. Ze zijn geordend met hun werkzame stof, de merknaam staat tussen haakjes.

  • Broomperidol (Impromen)
  • Chloorprotixeen (Trucal)
  • Chloorpromazine (Largactil)
  • Clopixol - depot
  • Fluanxol - depot
  • Flufenazine (Anatensol)
  • Flupentixol (Fluanxol)
  • Fluspirileen (Imap)
  • Haldol Decanoas - depot
  • Haloperidol (Haldol)
  • Impormen Decanoas - depot
  • Levomepromazine (Nozinan)
  • Penfluridol (Semap)
  • Perfenazine (Trilafon)
  • Periciazine (Neuleptil)
  • Pimozide (Orap)
  • Pipamperon (Dipiperon)
  • Trifluoperazine (Terfluzine)
  • Sulpiride (Dolmatil)
  • Zuclopentixol (Cisordinol)

Atypische antipsychotica

Atypicshe ofwel tweede generatie antipsychotica zijn voortgekomen uit de eerste generatie medicijnen. Ze vertonen in mindere mate de kenmerkende bijwerkingen van de ‘eerste generatie’ antipsychotica (vooral bewegingsstoornissen), maar vertonen in meerdere mate andere bijwerkingen zoals gewichtstoename en een verhoogd cholesterol.

Onderstaande medicatie zijn voorbeelden van atypische antipsychotica. Ze zijn geordend met hun werkzame stof, de merknaam staat tussenhaakjes.

  • Aripiprazol (Abilify)
  • Aripiprazol (Maintena) - depot
  • Clozapine (Leponex)
  • Paliperidon (Invega) - depot
  • Paliperidone palmitate (Xeplion, Trevicta) - depot
  • Olanzapine (Zyprexa)
  • Quetiapine (Seroquel)
  • Risperidone (Risperdal)
  • Risperidon (Consta) - depot
  • Sertindole (Serdolect)
  • Sulpiride (Dogmatil)
  • Lurasidon (Latuda)

Clozapine

Clozapine is een ‘tweede generatie’ antipsychoticum dat iets anders lijkt te werken dan de andere medicijnen. Het wordt vaak gegeven aan mensen die ‘therapieresistent’ zijn, wat betekent dat andere medicatie nog niet goed heeft geholpen om hun klachten te verminderen.
Clozapine is over het algemeen goed werkzaam, maar er zijn ook nadelen. Een zeldzame bijwerking van Clozapine is dat het de aanmaak van witte bloedcellen kan onderdrukken. Dit kan je immuunsysteem beïnvloeden en daarom is het belangrijk dat je regelmatig je bloed laat controleren. Lees meer over clozapine.


Meer lezen over antipsychotica?

Externe informatie:

Medicijngebruik.nl Instituut voor Verantwoord Medicijngebruik
Meldpuntmedicijnen.nl Website waar medicijngebruikers goede en slechte ervaringen met medicijnen kunnen melden en inzien