Veel gezochte termen

Behandeling fase 2 – overweldigd door psychose

Auteur

Jim van Os

Jim van Os is een herstelgerichte psychiater, hoogleraar psychiatrische epidemiologie en voorzitter Divisie Hersenen, UMC Utrecht.

Jim van Os werkt op het raakvlak van epidemiologisch onderzoek, gezondheidszorgonderzoek, kunst en de ervaringen van mensen met ‘lived experience’ in de GGZ. Jim is ook familielid van mensen met psychosegevoeligheid.

Jim van Os schreef deze toegankelijke boeken:

Wat psychisch lijden is

Trauma Begrijpen in 33 vragen

Psychose Begrijpen in 33 vragen

Neurodiversiteit Begrijpen in 33 vragen

Psychedelica begrijpen in 33 vragen

We zijn God niet

Behandeling fase 2 – overweldigd door psychose

Fase 2 van behandeling. Overweldigd door psychose heb je professionele hulp nodig. Je hebt weinig zicht op de werkelijkheid.

Wanneer je bent overweldigd door psychose en je ervaringen is professionele hulp noodzakelijk. In fase 2 heb je te weinig zicht op de werkelijkheid en daardoor is eigen regie voeren niet of minder goed mogelijk.

Fase 2 van behandeling: Overweldigd zijn door psychose

Je kunt ervan overtuigd zijn dat je zelf het beste weet wat je nodig hebt. In deze fase klopt dat vaak niet helemaal, omdat de psychose je zicht vertroebelt. Daarom helpt het als je naasten, een ervaringsdeskundige en je behandelaars meekijken.

De crisis afwenden

Het doel van de behandeling is om allereerst te zorgen dat de crisis wordt afgewend en dat de psychose wordt gedempt. Antipsychotica en/of medicatie om rustig te worden, kunnen houvast bieden.

De arts of psychiater kan adviseren om tijdelijk medicatie te gebruiken om ervoor te zorgen dat iemand weer uit de psychose komt. Antipsychotica hebben geen genezende werking; ze nemen de oorzaak van de psychose niet weg en lossen achterliggende problemen niet op.

Medicatie

Medicatie dempt, maar geneest niet

De medicatie dempt de signalen die je vanuit de omgeving binnenkrijgt. Dit kan je helpen om weer meer controle te krijgen op je leven en ruimte te maken om stil te staan bij wat er met je is gebeurd en wat je nodig hebt.

Deze medicatie kan je voorgeschreven krijgen:

Slaapmedicatie

Slaapmedicatie en medicatie om rustig te worden (benzodiazepinen), kunnen een verslavende werking hebben. Het is belangrijk om in overleg met een arts of psychiater samen de tijdelijkheid van het gebruik ervan in het oog te houden.

Antipsychotica

Dit geldt ook voor antipsychotica. Antipsychotica kunnen de kans op een nieuwe psychose verkleinen. Daar staan bijwerkingen tegenover. Die afweging maak je samen met je behandelaar en je naasten. Het is een mythe dat je altijd antipsychotica moet blijven slikken als je een psychose hebt gehad. De richtlijn Psychosespectrum (2025) noemt geen vaste duur. Afbouwen kun je overwegen als de psychose minstens een half jaar tot rust is gekomen. Doe dat langzaam, over weken tot maanden, en maak bij de start samen met je naasten een crisisplan. Blijf je medicatie gebruiken, zoek dan samen naar de laagst werkzame dosering; vaak volstaat een veel lagere dosis dan de standaard. Bij elke voorschrijving hoort vanaf het begin een plan wanneer en hoe je weer afbouwt.

Ondersteuning van naasten

Niet alleen zal iemand met een psychose overweldigd zijn, dat is de omgeving ook. Een goede behandeling in de behandeling fase 2 van overweldigd zijn zal er ook op de omgeving gericht zijn:

  • Wat heeft een partner nodig?
  • Of de kinderen?
  • Wat kan familie betekenen?
  • Welke ondersteuning heeft de omgeving zelf nodig?

De richtlijn Psychosespectrum vraagt behandelaars om systematisch met je naasten samen te werken, bijvoorbeeld in een resourcegroep, en om ervaringsdeskundigen en familie-ervaringsdeskundigen in te zetten. Vraag ernaar.

De beste plek voor herstel

Ook zal er gezamenlijk gekeken moeten worden naar de beste plek om te herstellen van een psychose.

Thuis

Als het veilig genoeg is en je naasten je voldoende kunnen ondersteunen, kan dit thuis. Als er veel weerstand is, of de thuissituatie is onveilig, dan kan een opname nodig zijn. De hulpverlening zal in eerste instantie altijd eerst kijken wat er thuis mogelijk is en welke professionele ondersteuning in de thuissituatie passend is. Bijvoorbeeld van VIP– of FACT team.

Vaak wordt gedacht dat je altijd opgenomen moet worden als je psychotisch bent. Maar dat is lang niet altijd vanzelfsprekend, of helpend.

Gedwongen opname

Een crisis kan ook zo overweldigend zijn dat het voor iemand in een psychose levensbedreigend is, of dat er wordt ingeschat dat het te bedreigend is voor de omgeving. Wanneer vrijwillige opname niet bespreekbaar is, kan een gedwongen opname noodzakelijk zijn om erger te voorkomen. Deze maatregel kan veel leed met zich meebrengen.

Op een gesloten opname-afdeling is de eerste prioriteit de psychose dempen. Je wordt er ingesteld op medicatie, dat wil zeggen dat je medicatie krijgt voorgeschreven om de psychose te dempen. De verpleging houdt bij hoe je daarop reageert en eens per week (of vaker) spreek je een arts. Op een opname-afdeling krijg je ook een licht dagprogramma aangeboden met sport, bezigheidstherapie en psycho-educatie.

Wat is er gebeurd?

Wanneer de crisis onder controle is, is de behandeling erop gericht om iemand verder te helpen om afstand te nemen van de vervelende ervaringen van de psychose en stil te staan bij de oorzaken. Het is belangrijk dat je behandelaars goed kijken naar wat er met jou gebeurd is (zowel voor als tijdens de psychose!) en welke behandeling het beste bij jouw situatie past.

Een persoonlijke diagnose dus, gevolgd door een persoonlijke behandeling.

De fase van overweldigd zijn kan vaak goed worden behandeld met een combinatie van voorlichting, medicatie en psychotherapie. Psychotherapie kent verschillende vormen. Zoek uit welke vorm het beste bij jouw situatie past.

Behoefte om te brainstormen over je herstel?

Klaar om aan de slag te gaan? Onze PsychoseNet chatprofessionals staan voor je klaar.

Ken je de mini-College’s van PsychoseNet al?

Bekijk PsychoseNet college’s van Jim van Os over zorg en herstel, van depressie tot psychose.

Mini-college: Wat is het ecosysteem mentale gezondheid (GEM)
previous arrow
next arrow

Laatste wijziging: