Main content

De GGZ heeft de handen vol aan mensen die door wat voor reden ook, aan de rafelranden van de maatschappij zijn komen te staan. Psychische aandoeningen, geen werk, weinig inkomen, sociaal geïsoleerd, schulden, weinig perspectief en hoop, weinig eigenwaarde, gebrek aan voldoening, ontbreken van zingeving, opgestapelde frustraties, wantrouwen en ga zo maar door.

Zo’n toenemende stapel ellende kan niemand verdragen, dus een van de manieren om daar mee om te gaan is ervoor weglopen, het onderdrukken, vermijden, ontkennen, of het buiten jezelf leggen door iemand anders de schuld te geven. In het ergste geval geef je het op. Wat ook veel gebeurt: binding aangaan met iets dat eenvoudiger voor handen is en tadaa…daar komt als extra last een verslaving hardnekkig in beeld, mocht deze er nog niet al zijn. En deze verslaving kan alles zijn en is dus heel functioneel. Het geeft houvast, het dempt de problemen, de last voelt minder, maar niets is minder waar. Op de langere termijn vergroot het de afstand tussen de persoon en de eigen problematische context waarbinnen iemands leven zich afspeelt. Op deze wijze verliezen mensen nog meer grip en regie.

Dan is het einde zoek en de vicieuze cirkel rond. Het leven is dan een grote rommelboel geworden

Ergens in dit schemergebied tussen de lichte tot zware ellende, ligt het gebied waar professionele ondersteuning actief is. Problemen komen nooit alleen en juist door deze multi-problematiek zijn de problemen ook niet meer individueel op te lossen. De GGZ is er groot mee geworden. Miljarden worden uitgegeven aan deze zorg. Instellingen, salarissen, vergaderingen, intensieve behandeltrajecten, medicatie, wekelijkse begeleiding om mensen uit deze diepe put te krijgen. En ook controle op kwaliteit, dossiervorming, diagnostisering, rapportages…kortgezegd: ook veel extra werk om het daadwerkelijke werk heen. En de neiging is nog vaak om iemands leven te duiden als problematisch, en bij het zien van alle rommel te denken dat er maar eens flink de bezem doorheen moet!

Waar is het misgegaan? Welke reeks van gebeurtenissen maakt dat iemand zo is afgegleden?

Ken je de slogan: ‘De maatschappij, dat ben jij!‘? Er is dus ook een omgekeerd perspectief: Waar is het misgegaan dat onze samenleving zo is afgegleden? Mogen we dat ook constateren?  Door welke gebieden doen we het met elkaar eigenlijk niet zo goed? Hoe gezond zitten we als samenleving in elkaar? In hoeverre zijn we met  elkaar een gezond functionerende groep mensen? En al die mensen aan de zijlijn dan? Vegen we die gewoon aan de kant? Houden we ergens krampachtig vast aan een vorm van een collectieve verslaving? Zijn we verslaafd aan onze eigen economie geraakt? Aan slecht nieuws? Voeden we ons onbewust teveel aan angst in plaats van vertrouwen? Zijn we gewend geraakt aan voorspelbaarheid? Aan het idee dat alles maakbaar is? Aan het idee dat we overal invloed en controle op hebben, omdat alles in een beleidsplan is te gieten?

Of omgekeerd: dempen we ons met de gedachte dat we toch geen invloed hebben op onze directe omgeving? Op het grotere geheel?

Durven we stil te staan bij onszelf? Hebben we ruimte om te kijken op welke gronden we onze keuzes maken? Staan we nog op goede grond met elkaar? En op goede voet?

Hoeveel zelfvertrouwen hebben we in de mens als diersoort? Helaas bespeur ik bij mezelf niet zulke mooie antwoorden op veel van deze vragen.

Tegelijkertijd ben ik hoopvol om de goede ontwikkelingen die ik om me heen zie gebeuren. Mensen met passie die verbinding zoeken, vertrouwen aan elkaar geven omdat ze terug naar de essentie gaan rondom het thema ‘samen leven’ met elkaar.

Deze pioniers, want zo kan je deze idealistische optimisten wel noemen, geven de maatschappij input om deze zo in te richten dat iedereen een volwaardige plek heeft. Ook als je een handicap hebt, anders bent, de taal niet spreekt, of psychisch kwetsbaar bent. Vaak komen deze pioniers zelf ook uit een diep dal, zijn ze onderweg alles kwijtgeraakt en bijvoorbeeld ook hun verslaving. Deze mensen zijn uit hun diepste dal geklauterd, laten hun angst voor wat het is en willen met hun uit-de-put-klim-vaardigheden de maatschappij prikkelen om hetzelfde te doen.

Aan de ene kant is de GGZ heel erg nodig. Daarnaast beoogt dit artikel te benadrukken dat veel werk eenvoudiger kan

Makkelijker, zónder grote beleidsinstrumenten zoals wijkteams en keukentafelgesprekken, indicaties en zorgpaden vol met bureaucratische protocollen, controlemiddelen zoals ROM; verzekeringstechnische constructies waarbij de mens wordt gereduceerd tot een globale effectmeting.

Het kan makkelijker en menselijker. Elke tot ‘GGZ-product-gereduceerde burger’ dient weer hergedefinieerd te worden tot ‘volwaardig mens’ ieder met een eigen verhaal. Neem nou buurvrouw Riki. Ze zit dagelijks aan een kop koffie in een café ergens op de hoek. Ze woont er vlak naast en iedereen in de straat kent haar. Ze is wat lang van stof, maar dat deert niet. Ze zit rustig aan haar koffie en lijkt te genieten van haar vaste plekje naast de ingang, waar ze elke ochtend de krant leest. Daarna pakt ze de bezem en veegt ze de stoep voor het café schoon. Dat doet ze ook verderop bij het taartenwinkeltje dat ook bij het café hoort. In ruil voor haar activiteiten krijgt ze haar dagelijkse kopje koffie voor nop en het is de gewoonste zaak van de wereld, letterlijk en figuurlijk. Zo gaat dat over en weer en op deze manier hoort ze er helemaal bij. Zij bij het café, het café bij haar

Tante Riki
Buurvrouw Riki, vaste klant en stille kracht bij Sugar Hill.

En deze houding, zowel van deze oudere dame, als van de café-eigenaar, dat vind ik een prachtig voorbeeld van hoe het ook kan. Zonder hulpverleners, zonder wijkcoaches, kwartiermakers, buurtbemiddeling, PGB’s en meer van dit soort zorginstrumenten. En zulke voorbeelden zijn er natuurlijk overal.

Wat kunnen we van dit gedrag leren? Het is de gewoonste zaak van de wereld.

Het is gewoon doen vanuit de eigen behoefte, in plaats van een opgelegde participatiewens dat middels gemeentebeleid verplicht wordt uitgerold

Meerwaarde groeit vanzelf, als er ruimte en nabijheid word geboden. Het is een kwestie van aansluiten dicht bij de mens zelf en wie geduld, begrip en aandacht creëert, ziet vanzelf prachtige bewegingen ontstaan. En zie je dit niet, leer dan anders kijken. Voor alle hulpverleners in den lande: Verander eigenhandig het systeem in plaats van klakkeloos er aan mee te doen. Zorg dat je zelf ook de ruimte krijgt om echt bij een ander aan te sluiten. Kom op voor dit belang! Vertrouw op de gewone gezonde menselijke bewegingen. Ze zijn overal en iedereen kan daarvan leren.

En tot slot: ik hoor net via via dat de oudere dame deze week 90 jaar is geworden. Het café geeft een groot feest voor haar. Met heel veel taart. Fantastisch! Lang leve het leven, lang leve de dynamiek ‘via via’!


Jeroen Zwaal schrijft samen met Jeroen Kloet om de week een blog ‘Jer en Jer’. Hij is ervaringsdeskundig coach bij Howie the Harp, redacteur bij PsychoseNet en geeft workshops met de VR ‘de verwarde man’.

photo credit: unspalsh.com
  • Deel deze pagina:

Reacties:

  1. Wat ik bedoel om niet alleen medisch naar een psychose te kijken. In december 2016 had ik het gevoelen met mijn leven vast te zitten. Ik had wel een succesvolle website gemaakt na mijn opname september tot november2015. Ik had het gevoelen dat tijdens de opname er vanalles naar binnen was gedrukt en die gave me het gevoelen in december 2016 vast te zitten. Dus ben ik eigenhandig gestopt met medicatie om zo terug naar boven te laten komen wat er toen vast zat. Dit heeft vrij snel tot een psychose geleid met waanbeelden en toen werd ik opgenomen in 2017. Nu ben ik ongeveer twee maanden opgenomen. Het was het waard, nu wordt er zelf retro-therapie toegepast. Door foto’s terug te gaan naar het verleden. Of ik ervaring heb mag je om mijn website lezen. Ik kan je wel geven dat ik aan iets mooi werk, waarbij ik hopelijk zoveel mogelijk geïnteresseerde mensen kan meenemen. Dit kunnen mensen van binnen de psychiatrie of buiten de psychiatrie. Als we al onze mooie ervaringen kunnen gebruiken om de negatieve te proberen vergeten of een plaats te geven zijn we goed bezig.

  2. Het is een ingewikkelde materie de maatschappij en omgaan met mensen met een psychische kwetsbaarheid enerzijds en anderzijds de omgang van psychiatrie met de mens met een psychische kwetsbaarheid. Deze week heb ik twee leuke ervaringen gehad; ik wil in september een boek uitgeven en zou daarna graag vanuit de psychiatrie samen willen opbouwen; twee voorbeelden ik heb aan de psycholoog uitleg gegeven over hoe ik graag een stuk therapie wou hebben (retro-psychiatrie). Dit was zo fijn om foto’s uit de oude doos te kijken of er patronen fout zijn gelopen.
    Mijn psycholoog bood aan om aan het boek na te lezen en toetsen of het allemaal wel klopt.
    Deze twee ervaringen om aan te tonen dat het anders kan, ik ben en blijf er nog altijd van overtuigd dat er naar een psychose teveel vanuit een medische hoek wordt gekeken. Psychose kan je je levenspad doen veranderen, psychose kan ook het sein zijn van nu ga je toch te hard van stapel,………
    Guy van der borght oprichter http://www.ervaringpyshose.be (opgericht na tijdens herstelfase psychose)
    In het najaar waarschijnlijk volgend boek: je levenspad ontdekken door zelf-analyse.

  3. Dit is mijn herstelbeweging, met Facebook, Instagram en een YouTube Channel:

    Facebook account: https://www.facebook.com/nicolasisa2017
    Facebook Nicolas Isa Records: https://www.facebook.com/MusicStudioNicolasIsa/
    Instagram: https://www.instagram.com/nicolasisa2017/
    Gmail: nicolasisa2017@gmail.com
    https://www.youtube.com/channel/UC0BZk5LxK6T_lgH2mEWO2Jg

    Check vooral het YouTube Channel, met daarop leuke filmpjes van het GGZ terrain, met sportieve activiteiten in Heiloo.

    Dank je wel en een fijn 2017.

  4. Erg goed. Psychiatrie is maar een middel, geen doel, dat is een humane samenleving met ruimte voor iedereen. Dan ontstaat er hopelijk vanzelf minder clientèle. Kan ook een hoop geld en rompslomp bespaard blijven en rechtstreeks ten goede komen bij mensen zelf in het dagelijks leven. Alleen zeer ernstige problematiek hoeft dan nog maar aangewezen te blijven op constante hulp omdat de samenleving weer steunend genoeg is voor iedereen en je altijd een zachte landing maakt als je omkanteld. Want er is weer genoeg voor iedereen. Mogelijk een utopie. Toch hoop ik dat het te formeren kabinet in gaat zetten op dit sociale fenomeen. Verder zal ikzelf en ieder ander dat zelf moeten proberen binnen de eigen haalbaarheidscirkel, groter is de persoonlijke invloed veelal niet.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *