Main content

In dit blog beschrijft Jeroen Zwaal twee momenten tijdens de elf dagen dat hij was opgesloten in een isoleercel. Na deze crisis in 2011 besloot hij in zijn werk als hulpverlener open te worden over zijn cliënt-ervaringen.

Mijn dochter van drie en mijn vrouw zijn zojuist door de deur gegaan waar zij wel doorheen mogen en ik niet. Ik voel me verscheurd en wanhopig. Ik weet dat ik opgesloten zit en geen kant op kan.

Terug in de isoleercel is er niemand die mij troost biedt. Ik zit midden op mijn matras op de grond. Het loslaten van mijn meest dierbaren doet pijn en tranen rollen over mijn wangen.

Met deze heftige emoties ben ik dicht bij mezelf, opgesloten en aan mijn lot overgelaten

Dat is het enige dat ik nog wel kan en heb: dicht bij mezelf zijn en voelen wat ik voel: Het in mijn handen nemen van mijn noodlot. Naast de boosheid die ik voel, er ook heel verdrietig over zijn.

Wat een gemis aan nabijheid ervaar ik, binnen een instelling die mij zogenaamd zorg zou moeten geven. Geestelijke Gezondheidszorg. Wat een illusie.

Dan gaat ongeveer een uur later de metalen deur open en een verpleegkundige spreekt mij aan terwijl ik in mijn blauwe scheurjurk nog steeds op mijn brandwerende matras zit. Inmiddels heb ik me redelijk weer herpakt.

“Ik zie dat je verdrietig bent?”

“Ja, en je bent te laat, het hoeft al niet meer…”

Ik kan me herinneren dat ik haar een moment observeer. Ze staat met haar schouders tegen de deurpost geleund. Ze staat met lege handen, zo lijkt het.

Tussen haar en mij is wellicht drie meter afstand, maar deze afstand voelt zo eindeloos groot

Mijn geïrriteerde reactie werkt, ze druipt af. Ben ik boos omdat ze te laat was? Nee, natuurlijk niet. Ik ben boos omdat ik in het moment voel dat ze er niét is. Dat ze een rol is in plaats van dat ze een rol inneemt waarbij ze menselijk is.

Vergelijk het met een situatie dat iemand ziet dat je uitgehongerd bent en je met aangeleerd gedrag als oplossing een leeg bord geeft.

Schrijnender kan bijna niet. Zo diep in de put zitten en dat er vervolgens iemand even over de rand naar beneden kijkt en contact met je zoekt. “Goh ik zie dat je in de put zit?”

Wat als ze gewoon naast me was gaan zitten?

“Weet je wat? Ik zal even een glaasje water voor je halen, als je wilt kan ik een tijdje bij je blijven, tot het weer gaat met je...”

Zo’n opmerking had ik graag willen krijgen. Zorgzame woorden, waarbij je direct merkt: ‘ik voel me gezien.’

Een ander moment met een andere verpleegkundige bij dezelfde deur zal ik nooit vergeten. Vlak voor het moment dat ik weer opgesloten zal worden, sta ik vlak achter haar. Ze draait het slot open met haar sleutelbos. Daarna trekt ze de zware deur open.

Met haar donkerbruine ogen kijkt ze me indringend aan: "Jeroen ik vind dit heel vervelend om te doen, maar ik moet je helaas weer opsluiten." Ik neem de boodschap aan en het is oké.

Dit moment van echt wederzijds contact landt in mijn ziel

Haar manier van mij opsluiten is het eerste moment dat ik me weer gezien en bevrijd voel, binnen een kil en hard zorgsysteem dat bijna ondoordringbaar en gesloten lijkt. Achteraf bleken het reddende woorden te zijn.

Zeven jaar verder. Dagelijks zitten mensen geestelijk in de knel en het antwoord daarop is in het ergste geval nog steeds: ‘opsluiting’.

Als ZZP' er heb ik inmiddels meer vrijheid dan ooit tevoren. Tijdens lezingen en workshops neem ik mijn toehoorders graag mee naar dat moment in 2011.

Dan geef ik met deze voorbeelden tekst en uitleg rondom de term 'presentie' en de presentiebenadering van Andries Baart. En dat doe ik bewust.

Als we het hebben over een wenselijke samenleving met daarbinnen een gezonde GGZ, dan ligt wat mij betreft daar een belangrijke sleutel: Je kan er pas vóór iemand zijn, wanneer je mét iemand bent.


Jeroen Zwaal schrijft samen met Jeroen Kloet om de week een blog 'Jer en Jer'. Hij is redacteur bij PsychoseNet en geeft met zijn bedrijf 'De verbeelding van kracht' onder andere workshops met de VR 'de verwarde man'.

Meer informatie:

Illustratie: Zwali

Jouw verhaal op deze site?

Wil je zelf een bijdrage leveren aan deze site klik dan hier

Reacties:

  1. Ja Jeroen wat een ervaring. Ik moest onlangs een MRI scan ondergaan. Daarbij werd mijn keel gefixeerd. Ik kwam direct in een herbeleving terecht. Mijn hartslag liep op en ik lag weer vastgebonden in de isoleer. Mijn gedachten van toen gingen door mijn hoofd. ‘ Laat me niet alleen en hou alsjeblieft mijn hand vast’. Pure angst. Ik heb op de knop gedrukt en het onderzoek stop laten zetten na 1 of 2 minuten. Deze isolatie was 34 jaar geleden.

    1. Dank je voor je persoonlijke reactie Marianne. Kan je nagaan…34 jaar later. Wat traumatisch zal dat destijds geweest zijn zeg! Groet Jeroen

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *